Ukrayna Teknik Regülasyon Mevzuatı
Ukrayna Uygunluk Sertifikasyonu
Ukrayna’ya Ürün İhracatı
Ukrayna, geleneksel olarak Türk mallarının ihraç edildiği önemli rotalardan biridir. Bu ihracatın en büyük hacmini; tekstil ve benzeri hafif sanayi ürünleri, ısıtma ekipmanları (hem elektrikli hem de gazlı su ısıtma kazanları, ısıtma radyatörleri ve benzeri sistemler), sıhhi tesisat ekipmanları, basınç altında çalışan endüstriyel ekipmanlar, tarım makinelerinin yedek parçaları, diğer makine ve mekanizmaların yedek parçaları ve daha birçok ürün grubu oluşturmaktadır.
Günümüzde, askeri faaliyetler nedeniyle Ukrayna’daki altyapı ciddi şekilde zarar görmüştür. Bu nedenle; elektrik güç transformatörleri, her türlü yakıtla çalışan modüler kazan daireleri, özel amaçlı araçlar için kasalar (ambulanslar, mobil mutfaklar vb.) gibi ekipmanların ihracatında belirgin bir artış yaşanmıştır. Ayrıca, meydana gelen büyük yıkımlar sonucunda, Ukraynalı alıcıların yapı ve inşaat ürünlerine olan ilgisi de gözle görülür şekilde artmıştır.
Bu faktörler doğrultusunda, Türkiye’den yapılan ürün ihracatı günümüzde çok daha geniş bir potansiyele sahiptir.
Ukrayna’da Sertifikasyonun Özellikleri
Teknik düzenlemeler, uygunluk değerlendirme prosedürleri ve aksiyon algoritması
Her ülke gibi Ukrayna da nihai tüketiciye pazarlanan ürünlerin uygunluğunu güvence altına almak amacıyla kendi teknik düzenleme politikasını yürütmektedir. Günümüz itibarıyla Ukrayna, Avrupa uygunluk değerlendirme modeline geçiş sürecini tamamen tamamlamıştır. 2017 yılında yürürlükten kaldırılan UkrSEPRO sisteminin yerini, Yeni Yaklaşım Avrupa direktifleri ile tamamen uyumlu hale getirilmiş (harmonize) teknik regülasyonlar almıştır. Ürünlerin gümrük kontrolünden sorunsuz geçebilmesi için Ukrayna uygunluk işareti ile markalanmış olması gerekir. Bu işaretin iliştirilebilmesi için ise ürünlerin zorunlu uygunluk değerlendirme prosedürlerinden geçmesi şarttır. Dolayısıyla, Ukrayna’ya ihracat yapmadan önce üreticinin; ürününün gerekli tüm sertifika, izin, deklarasyon ve diğer uygunluk onay belgelerine sahip olduğundan emin olması gerekmektedir.
Adım 1. Ürününüz İçin Geçerli Olan Yasal Gerekliliklerin Belirlenmesi
Bu aşamada, ürününüze hangi teknik regülasyonların ve yasal mevzuatların bağlayıcı gereklilikler getirdiğini doğru tespit etmek kritik önem taşır. Bu adım son derece hayati bir noktadır; zira burada yapılacak bir hata, ürünün gümrük işlemlerinden geçememesine, gümrükten geçse dahi ticaret ağlarında satışa sunulması veya endüstriyel ekipmanların işletmeye alınması aşamasında ciddi bürokratik engellerle karşılaşılmasına neden olur.
Adım 2. Uygunluk Değerlendirme Prosedürünün Belirlenmesi ve Mevzuata Uygun Modüller
Ürününüzü kapsayan teknik regülasyonları netleştirdikten sonra, ilgili uygunluk değerlendirme şemasına geçilmesi gerekir. Ürün türüne bağlı olarak bu değerlendirme şemaları (modülleri) farklılık gösterir.
Örneğin; ürününüz bir elektrikli teçhizat ise, üreticinin iç üretim kontrolüne dayanarak kendi uygunluk deklarasyonunu düzenlemesi yeterli olabilir. Ancak ürününüz gazlı bir ocak/pişirme yüzeyi ise, deklarasyon yayınlamadan önce mutlaka resmi bir Tip İnceleme Sertifikası alınması zorunludur. Üçüncü bir örnek olarak makine ve mekanizmalarda ise, bu deklarasyonun geçerli olabilmesi için Ukrayna topraklarında yerleşik, deklarasyonu yasal olarak imzalayacak resmi bir yetkili temsilcinizin bulunması zorunluluğu vardır.
Adım 3. Ukrayna Uygunluk İşareti ile Markalama Kuralları
Teknik regülasyonların kapsamına giren her ürün, Ukrayna uygunluk değerlendirme işareti ile markalanmalıdır. Ancak bu süreçte de kendine has hassas nüanslar bulunur: İlgili teknik regülasyona bağlı olarak, işarete ek olarak sertifikayı düzenleyen onaylanmış kuruluşun (onaylanmış kurum kodu) numarasının da eklenmesi gerekebilir.
Ayrıca birçok ürün grubu için ek markalama şartları aranır. Örneğin, kablolar ve fişler uyumlu oldukları standart numarası ile markalanmalıdır. Enerji tüketen ekipmanların üzerinde Ukraynaca enerji verimliliği etiketi bulunmalıdır. Ürünün üzerindeki her türlü yazı, etiket, isim plakası (nameplate) ve kullanım/işletme kılavuzları mutlaka Ukraynaca hazırlanmış olmalıdır. En önemli hususlardan biri de, Ukrayna teknik regülasyonlarına göre bu uygunluk işareti ve dil etiketlemelerinin, uygunluk değerlendirme prosedürleri henüz başlatılmadan önce ürüne uygulanmış olması gerekliliğidir.
Adım 4. Ukrayna İhracatı İçin Ürün Sertifikasyonu ve Uygunluk Değerlendirmesi
En güvenli ve ideal yöntem; uygunluk değerlendirme sürecini henüz geniş çaplı sevkiyatlar ve fiili ihracat başlamadan önce tamamlamaktır. Bu sayede gümrükleme aşamasında beklenmedik “sürprizlerle” karşılaşılmasının önüne geçilir.
Ancak yukarıda belirtildiği gibi, burada dikkat edilmesi gereken özel durumlar vardır. Ukrayna sınırları içinde yetkili bir temsilciye ihtiyaç duymanızın yanı sıra, her ürün grubu için ürün Türkiye’deyken sertifika almak veya uygunluk deklarasyonu düzenlemek mümkün olmayabilir. Örneğin, basınçlı ekipmanların sertifikasyonu sürecinde, uygunluk değerlendirmesinin yapılabilmesi için ürünün fiilen Ukrayna’da bulunması yasal bir zorunluluktur. Pazardaki birçok aracı, bu tür ürünler için arka kapılardan şüpheli sertifikalar sunmayı teklif etse de, bu durum Ukrayna tarafında kesinlikle büyük problemlere yol açar. Ekipmanın sahada işletmeye alınması (devreye alınması) esnasında, sertifikanın düzenlendiği tarihte ürünün Ukrayna topraklarında olmadığı tespit edilirse (münferit ürün belgelendirmelerinde), sertifika yasal olarak geçersiz sayılır ve ekipmanın çalıştırılmasına kesinlikle izin verilmez.
Ukrayna’da İzin Belgelerinin Alınması
Ukrayna’da endüstriyel ekipmanların işletmeye alınması için uygunluk değerlendirmesine ek olarak, Ukrayna Devlet Çalışma Servisi bünyesinden alınacak bir izin belgesi gerekebilir. Böyle bir izin ancak Ukrayna topraklarında yasal bir temsilciye sahip olunması şartıyla alınabilir. Bu tür ekipmanlara örnek olarak endüstriyel fırınlar, yüksek tehlike arz eden makinelere ait yedek parçalar ve benzeri donanımlar gösterilebilir.
Ayrıca belirli ürün kategorileri için Ukrayna’da gerçekleştirilmiş bir sıhhi-epidemiyolojik ekspertiz raporuna ihtiyaç duyabilirsiniz. Günümüzde bu ekspertiz zorunlu olmaktan çıkmış olsa da, geleneksel olarak birçok zincir mağaza ve ticari ağ, ürünlerin satışa sunulması için bu raporu talep etmeye devam etmektedir.
Bu tür belgelerin ihracat başlamadan önce temin edilmesi, gelecekte sorun yaşanmamasının en büyük garantisidir.
Ek Prosedürler
Yasal Uyumluluk ve Piyasa Arzı
Ukrayna pazarında kalıcı ve başarılı bir yer edinmek, teknik regülasyonların ötesindeki yerel idari adımların da eksiksiz tamamlanmasını gerektirir.
Önemli Not: Resmi kurumlar tarafından talep edilen ek izinler ve ticari ağların aradığı sıhhi belgeler, gümrük sonrasındaki dağıtım sürecinde lojistik kesintileri tamamen engeller.
Ukrayna’da Temsilcilik Açılması
Yukarıda belirtildiği üzere, birçok durumda Ukrayna’da çıkarlarınızı temsil edecek kendi tüzel kişiliğinizin (şirketinizin) bulunması çok büyük bir fayda sağlayabilir. Bu konuda ticari ortağınıza bağımlı kalmamanızı tavsiye ederiz; çünkü birçok izin belgesinin alınması finansal harcamalar ve zaman kaybı gerektirir. Eğer bu belgeler ticari ortağınız adına düzenlenirse, gelecekte ona bağımlı hale gelirsiniz ve ortağınızı değiştirmek sizin için son derece sancılı bir süreç olur.
Bu tür sorunların önüne geçmek için en kısa sürede kendi ticari temsilciliğinizi veya tüzel kişiliğinizi kaydetmenize yardımcı oluyoruz.
Stratejik Bağımsızlık
Resmi belgelerin ve izinlerin doğrudan kendi şirketiniz adına tescil edilmesi, Ukrayna pazarındaki operasyonel özgürlüğünüzü güvence altına alır ve gelecekteki ticari ortak değişikliklerinde haklarınızı tamamen korur.
Ukrayna Pazarında En Sık Yapılan Hatalar
Türk ihracatçıların sertifikasyon ve gümrük süreçlerinde zaman ve finansal kayıp yaşamamaları adına dikkat etmesi gereken kritik hususlar.
01
Sadece ürüne sahip olmanın yeterli olduğunu, evrak işlerini Ukrayna’daki ticari ortağın çözebileceğini düşünmek
Maalesef, çoğu zaman Ukraynalı ithalatçı bile ürünün sertifikasyon sürecinde veya gerekli izinlerin alınmasında tam olarak ne tür zorluklarla karşılaşacağını tam olarak öngöremez. Bu durumda ihraç edilen ürün Ukrayna’da takılıp kalabilir. Böylece, uzun vadeli ve karlı bir ortaklığa dönüşebilecek ihracatınız sadece zarar getirecek veya en iyi ihtimalle potansiyel kardan mahrum kalmanıza yol açacaktır.
02
Avrupa Birliği’ne ihracat için sertifikalarınız varsa, bunun Ukrayna için de yeterli olacağını varsaymak
Maalesef, Ukrayna’daki teknik düzenleme alanındaki mevzuatın Avrupa Birliği mevzuatı ile uyumlu hale getirilmesine rağmen, yalnızca Ukrayna’daki uygunluk değerlendirmesini kanıtlayan belgeler resmi olarak tanınmaktadır. AB’deki uygunluk değerlendirmesini gösteren belgeler (CE işareti) tek başına kabul edilmemektedir.
03
Tamamen gümrük müşavirinin tavsiyelerine güvenmek
Bu da oldukça yaygın bir hatadır. Ukrayna’daki bir gümrük müşaviri size tavsiyede bulunsa bile, onun işin sadece tek bir yönünü, yani ürünün gümrük işlemlerini bildiğini anlamalısınız. Gümrük idaresi uygunluk değerlendirmesi konularında tam olarak yetkin değildiru ve genellikle şekilsel olarak hareket eder. Ürün gümrükten geçebilir, ancak ticaret ağına kabul aşamasında (tüketici ürünleri için) veya işletmeye alma aşamasında (endüstriyel ürünler için) kontrol, çok daha deneyimli bir uzman veya çoğunlukla bir devlet memuru tarafından gerçekleştirilecektir. Gerekli belgelerin eksikliği durumunda, ürünü ithal eden ortağınız ciddi cezalarla ve ürünün piyasadan toplatılması talebiyle karşı karşıya kalacaktır.
04
Önce alıcıyı bulup, sertifikasyon sorunlarını daha sonra çözebileceğini düşünmek
Kural olarak, bir alıcı, ürünün fiyatı uygun olsa dahi, o ürünün ihracata hazır olduğunu gösteren belgeleri görmeden ihracat seçeneğini değerlendirmeye almaz bile. Sizinle bu bürokratik prosedürlerden geçmektense, tüm belgeleri hazır olan başka bir üreticiyi bulmayı tercih edecektir.
05
Sertifikasyon konusunun birkaç günde, en fazla bir haftada çözülebileceğini sanmak
Birçok ürün için bu durum geçerli olabilir, ancak ya yasal olmayan belgelerle ya da eksik düzenlenmiş evraklarla karşılaşma riskiyle karşı karşıya kalırsınız (ki bu durum ancak ürün nihai tüketiciye ulaştıktan sonra ortaya çıkar). Eğer endüstriyel ekipmanlardan bahsediyorsak, bu prosedürün önceden planlanması çok daha doğru olacaktır.
Ukrayna’ya Ürün İhracatında Sunduğumuz Destek
Doğrudan ve Entegre Çözümler
Türkiye’de yerleşik olarak, sertifikasyon alanında uzun yıllara dayanan deneyime sahip Ukraynalı uzman kadromuzla Ukrayna’ya ihracat süreçlerinizde size herkesten daha iyi yardımcı olabiliriz. Ukrayna’da size destek sağlayacak kendimize ait belgelendirme kuruluşlarımız ve danışmanlık acentelerimiz bulunmaktadır. Aracılarla zaman kaybetmenize ve onlara nasıl ödeme yapacağınızı düşünmenize gerek kalmaz; tüm işlemleri Türkiye’deki bir firma ile çalışarak doğrudan bizimle yürütebilirsiniz.
Yerinde Danışmanlık Hizmeti
Uygunluk değerlendirmesi, markalama ve Ukrayna teknik düzenleme mevzuatı konularında yüz yüze danışmanlık hizmetine ihtiyaç duyduğunuzda, aklınızdaki tüm soruları yanıtlamak üzere en kısa sürede işletmenizi ve üretim tesisinizi ziyaret edebiliriz.
Türkiye’de Dokümantasyon Hazırlığı
İhtiyaç duyulması halinde, Ukrayna pazarı için gerekli olan her türlü dokümantasyon uzmanlarımız tarafından doğrudan Türkiye’de hazırlanabilir. Genellikle bu işin ince detaylarına hakim olmayan ve yalnızca hızlı kazanç sağlamaya odaklanan uzun aracı zincirleriyle vakit kaybetmenize gerek kalmaz.